Przyczyny choroby

Strona główna » O chorobie » Przyczyny choroby

Zesp├│┼é Pradera-Williego (PWS) jest bardzo rzadko spotykan─ů chorob─ů genetyczn─ů. Szacuje si─Ö, ┼╝e na oko┼éo 20 000 noworodk├│w tylko 1 dotkni─Öte jest tym zaburzeniem. W Polsce rodzi si─Ö wi─Öc co roku kilkana┼Ťcioro dzieci, kt├│rym przyjdzie walczy─ç z wiecznym brakiem uczucia syto┼Ťci. Dla por├│wnania w tym samym czasie urodzi si─Ö oko┼éo 623 os├│b z zespo┼éem Downa.

Swoja nazw─Ö choroba zawdzi─Öcza szwajcarskim lekarzom: Andrei Praderowi i Heinrichowi Williemu, kt├│rzy w 1956 roku wraz z Alexisem Labhartem po raz pierwszy opisali ten zesp├│┼é. Cho─ç jego przyczyna pozostawa┼éa w├│wczas zagadk─ů, to jednak dominuj─ůce objawy by┼éy tak charakterystyczne i wyj─ůtkowe, ┼╝e pozwoli┼éy wyodr─Öbni─ç nowa jednostk─Ö chorobowa. Wszystkie dzieci, na kt├│re zwr├│cili uwag─Ö szwajcarscy lekarze, cierpia┼éy na hipotonie, czyli obni┼╝one napi─Öcie mi─Ö┼Ťniowe, a tak┼╝e hipogonadyzm zale┼╝ny od niedoboru hormon├│w p┼éciowych i powoduj─ůcy niepe┼éne dojrzewanie. Dzieci te by┼éy tak┼╝e bardzo oty┼ée i niskie, a tak┼╝e wykazywa┼éy op├│┼║nienie w rozwoju psychoruchowym

Dzi┼Ť ju┼╝ wiemy, ┼╝e PWS jest zespo┼éem genetycznym, wynikaj─ůcym z powa┼╝nych zmian w uk┼éadzie gen├│w znajduj─ůcych si─Ö na chromosomie 15. Genetycy s─ů w stanie je zidentyfikowa─ç, nadal jednak nie wiadomo jakie s─ů powody ich powstania.

Znane s─ů trzy rodzaje b┼é─Öd├│w genetycznych, w wyniku kt├│rych pojawiaj─ů si─Ö objawy zespo┼éu Pradera-Williego.

  • Najcz─Östsza jest tzw. delecja. Oznacza ona, ┼╝e gen├│w z regionu krytycznego po prostu brakuje, poniewa┼╝ ten fragment chromosomu zosta┼é utracony. Delecje powstaj─ů z nieznanych przyczyn w pojedynczych kom├│rkach rozrodczych albo na pocz─ůtkowym etapie rozwoju zarodka. Wyst─Öpuj─ů 2 ich typy: typ I, tzw. du┼╝a delecja, kt├│ra obejmuje d┼éu┼╝szy odcinek chromosomu od pary zasad (ÔÇ×pzÔÇŁ) 1 do pz3 oraz delecja typu┬á II, kt├│ra obejmuje z kolei odcinek od pz2 i pz3. Na podstawie prowadzonych bada┼ä, pacjenci z delecj─ů typu I maj─ů z regu┼éy ci─Ö┼╝sze objawy PWS, w┼é─ůczaj─ůc w to op├│┼║nienie rozwojowe i cechy autystyczne. Ryzyko powt├│rzenia si─Ö takiego b┼é─Ödu genetycznego u kolejnego dziecka jest wi─Öc znikome. Jedynie w naprawd─Ö nielicznych przypadkach delecje zwi─ůzane s─ů z zaburzeniami dziedzicznymi i w├│wczas ryzyko powt├│rzenia jest znacz─ůce (od 5 do 50%).
  • Druga przyczyn─ů wyst─Öpowania PWS jest disomia matczyna. Oznacza ona, ┼╝e wskutek b┼é─Ödnego podzia┼éu kom├│rki dziecko otrzyma┼éo dwie kopie chromosomu 15 od matki, podczas gdy kopia odojcowska zosta┼éa ÔÇ×zgubionaÔÇŁ. Geny na kopii matczynej nie s─ů aktywne i po prostu nie dzia┼éaj─ů.
  • Trzeci mechanizm odpowiedzialny za powstanie zespo┼éu zwany jest mutacja centrum imprintingu. Centrum imprintingu to fragment chromosomu, kt├│ry kieruje dzia┼éaniem krytycznego dla PWS regionu. W wyniku tzw. mutacji (b┼é─Ödu w zapisie genetycznym) w centrum imprintingu odojcowskie geny krytycznego regionu 15q11-13, cho─ç fizycznie obecne, pozostaj─ů w ÔÇ×u┼ŤpieniuÔÇŁ, tzn. nie wykazuj─ů aktywno┼Ťci, od kt├│rej zale┼╝y prawid┼éowy rozw├│j. Zazwyczaj zaburzenia (mutacje) centrum imprintingu powstaj─ů przez przypadek i nie s─ů dziedziczne, podobnie jak delecje. Inaczej jest jedynie w naprawd─Ö rzadkich przypadkach i w├│wczas ryzyko powt├│rzenia choroby u kolejnego dziecka wynosi 50%.

W zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w zesp├│┼é Pradera-Williego nie jest skutkiem dziedzicznej wady przekazanej przez rodzica. Je┼╝eli m├│wimy o ÔÇ×genach odojcowskichÔÇŁ czy ÔÇ×disomii matczynejÔÇŁ, to nie znaczy bynajmniej, ┼╝e ojciec lub matka w jakikolwiek spos├│b odpowiadaj─ů za chorob─Ö dziecka. Nie odpowiadaj─ů. Zesp├│┼é powstaje przypadkowo i nikt nie jest temu winien. Ryzyko, ┼╝e kolejne dziecko urodzi si─Ö chore, jest znikome. W─ůtpliwo┼Ťci, jakie mog─ů mie─ç w zwi─ůzku z tym rodzice, rozja┼Ťni wizyta w poradni genetycznej. Lekarze na podstawie przeprowadzonych badan wyja┼Ťni─ů rodzicom, jakie jest ryzyko powt├│rzenia si─Ö choroby. Potwierdzaj─ů to tak┼╝e Rodziny b─Öd─ůce w naszym Stowarzyszeniu, kt├│rych kolejne dzieci urodzi┼éy si─Ö bez tej wady genetycznej.

Masz w rodzinie osob─Ö
z zespołem Pradera-Williego?

Skontaktuj si─Ö z nami aby otrzyma─ç informacj─Ö lub pomoc!